Een regionale campus die zich kan meten met Brainport Eindhoven. Doekle Terpstra, bestuurlijk verkenner van MICS en Joost van der Veen, programmamanager van Beethoven Zuid-Holland, zien kansen voor de metropoolregio. Wat nodig is: samenwerking, studentenhuisvesting en ambitie. Doekle Terpstra is voormalig voorzitter van Techniek Nederland en onlangs door de MRDH aangewezen als bestuurlijk verkenner van MICS. De Mechatronica Innovatie Campus Schiedam, zoals de campusontwikkeling voluit heet, belooft dé hotspot voor de mechatronica-industrie te worden. Dit vakgebied combineert werktuigbouwkunde, elektronica en informatica voor het ontwikkelen van slimme machines en systemen. Joost van der Veen is programmamanager van Beethoven Zuid-Holland. Zijn opdracht: verbind onderwijs, industrie en overheid om 2.000 technici op te leiden in de microchip-industrie voor 2030. Terpstra en Van der Veen spraken elkaar voor de MRDH-podcast ‘De metropoolregio. Samen vooruit!’ Dit is een ingekorte weergave van hun gesprek.
Ecosysteem van natuurlijke samenwerking
“Voor het toekomstige verdienvermogen van Zuid-Holland hebben we vooral heel veel technisch talent nodig. Op mbo-niveau, hbo-niveau en wo-niveau”, vat Van der Veen de uitdaging kernachtig samen. Hoe organiseer je zoiets? Terpstra noemt de Brainport Eindhoven als voorbeeld: “Daar is de afgelopen decennia een ecosysteem ontstaan van natuurlijke samenwerking tussen het onderwijs en het bedrijfsleven, en tussen bedrijven onderling. Die natuurlijke samenwerking is hier nog niet zo vanzelfsprekend. Ik ben ervan overtuigd dat deze regio goud in handen heeft. Maar het staat of valt bij de vraag of alle betrokken partijen elkaar gaan vinden in echt duurzame samenwerking.”
Van der Veen is van mening dat Zuid-Holland zelfs nog betere kaarten heeft dan Eindhoven. “De helft van alle technici in Nederland wordt in Zuid-Holland opgeleid. De TU Delft is de grootste technische universiteit van het land, twee keer zo groot als de TU Eindhoven. En dat is maar een van de universiteiten in onze regio. Ik zie Beethoven Zuid-Holland echt als de aanjager om dat talent op te leiden en daarmee ook een bredere beweging op gang te brengen.” Dit is niet eenvoudig, beaamt hij: “We hebben hier ontzettend veel gemeenten, onderwijsinstellingen, samenwerkingsverbanden. Het is best een uitdaging om in die kluwen van bestuurlijke structuren de juiste tafel te vinden om aan samen te werken. Ik denk dat we veel meer kunnen bereiken door die samenwerking centraal te stellen, en dat de MRDH daar een belangrijke rol in kan spelen.” Terpstra sluit zich hierbij aan: “Er is veel versnippering en het is moeilijk om in die kluwen echte gemeenschappelijkheid te vinden. De MRDH kan daarin veel betekenen.”
Dé LLO-hotspot van Nederland op het gebied van mechatronica
Maar de bestuurlijk verkenner van MICS mist nog een belangrijk element: “De LLO-agenda, het leven lang ontwikkelen, zodat mensen toegerust zijn voor de skills, de vaardigheden, de ontwikkelingen van morgen en overmorgen. Hoe mooi zou het zijn als we als regio zouden zeggen: dit wordt dé hotspot van Nederland op het gebied van mechatronica. Mbo, hbo en wo geïntegreerd met het bedrijfsleven, zodat je ook LLO-voorzieningen kunt aanbieden. En waarbij de studenten vanuit die verschillende groepen met elkaar kunnen samenwerken, en samen met het bedrijfsleven kunnen innoveren.”
Dit zou een interessant alternatief kunnen bieden voor het huidige onderwijsstelsel, dat volgens Van der Veen niet goed is ingesteld op leven lang ontwikkelen. “Alles is gericht op de reguliere student die net van de middelbare school komt en toewerkt naar een diploma. Terwijl het bij LLO gaat om mensen met werkervaring en een baan, die een heel ander type onderwijs nodig hebben. Die gaan niet in een klaslokaal zitten waar de gemiddelde student zich comfortabel in voelt. Ze hebben behoefte aan andere lesmomenten in de week, en geen behoefte aan een volledige bachelor van vier jaar.”
Hij verwacht veel van de discussie omtrent leven lang ontwikkelen als wettelijke taak van het onderwijs. “Dat gaat echt heel veel schelen in mijn ogen, maar er moet dan wel financiering komen. Ik vind het heel mooi dat we daar vanuit Beethoven Zuid-Holland aan kunnen bijdragen. We hebben komend jaar € 1,8 miljoen beschikbaar voor technisch LLO. Toch is dat een druppel op de gloeiende plaat. Er wonen hier 2,5 miljoen mensen, eigenlijk moeten die allemaal aan het LLO.”
Studentenhuisvesting sleutel tot ‘MRDH-brainport’
De Schiedamse campusontwikkeling biedt volgens Van der Veen ook kansen als het gaat om studentenhuisvesting. “In de studentensteden is de ruimte beperkt. Ik denk dat Schiedam met de ligging tussen Rotterdam en Delft in, een paar minuten per trein, waanzinnige kansen biedt. En het is niet alleen de gemeente Schiedam, er ligt een opdracht voor alle 21 gemeenten van de metropoolregio. Dat laat voor mij heel mooi zien dat het meer is dan een gebiedsontwikkeling: het is een beweging naar een regionale campus.”
Studentenhuisvesting is een randvoorwaarde voor de toekomst van de metropoolregio.
Ook Terpstra noemt studentenhuisvesting cruciaal: “Ik sprak onlangs een bestuurder in het mbo. Die vertelde me dat als je niet in staat bent om studenten een optimale infrastructuur te bieden, je het wel kunt vergeten. Dus infrastructuur is misschien wel de sleutel tot de ontwikkeling van het ecosysteem.” Het aantrekken en behouden van technisch talent begint met een plek om te wonen. Van der Veen wijst erop dat studenten in deze regio bijna de helft van hun inkomen kwijt zijn aan woonlasten: twee keer zoveel als gemiddeld in Nederland. Van der Veen: “Volgens mij moeten we met elkaar erkennen dat studentenhuisvesting een randvoorwaarde is voor de toekomst van de metropoolregio. Als je echt wil groeien, als je dat talent wilt aantrekken, dan moet je stappen zetten in alle 21 gemeenten om die studenten te huisvesten. Er is nu een campusvisie in de maak, daar staat volgens mij één keer het woord ‘studentenhuisvesting’ in. Dus hier mag echt nog wel veel meer aandacht voor komen.”
Aanpak vanuit onderwijs, economie én wonen
Extra kamers voor studenten hoeven daarbij niet ten koste te gaan van woonruimte voor statushouders of starters. Van der Veen: “Het kan allebei. Ook met beperkte ruimte door slim te kijken waar je die woningen realiseert. En door, dat is misschien een beetje flauw, uit de verkokering te komen. Studentenhuisvesting is bij uitstek het thema dat tussen onderwijs, economie en wonen in ligt. En eigenlijk altijd zeggen de dossierhouders: daar gaan we niet over.
Ik wil daarom iedereen die zich met het economisch vestigingsklimaat bezighoudt oproepen om met elkaar te kijken hoe je vanuit onderwijs, economie en wonen een ambitieuze aanpak voor studentenhuisvesting neerlegt. Want daar heeft uiteindelijk niet alleen de campus in Schiedam baat bij, maar elke campus in Zuid-Holland.”
Ambitie uitspreken
Schiedam is hierbij niet het doel, benadrukt Terpstra: “Het is een middel om uiteindelijk een groter doel te dienen. Het is een schakel in de ketting. Er gebeuren heel mooie dingen in de 21 gemeenten van de metropoolregio, laat dat gewoon tot wasdom komen. Maar in de ’s-Gravelandse polder heb je met MICS een mogelijkheid die zich nu aandient, die je nu kunt gebruiken om de regio te verheffen. Als je kijkt naar de regio Eindhoven, daar heeft de samenwerking voor al die betrokken gemeenten een enorme opbrengst gegenereerd. Er zit een enorme multiplier in besloten.”
Van der Veen: “Het begint voor mijn gevoel bij het uitspreken van de ambitie. Ik heb het idee dat we in Zuid-Holland te bescheiden zijn. Het eerste wat Brainport heeft gedaan is zeggen: wij zijn zo ongeveer het centrum van de wereld. Twee weken geleden heeft de TU Eindhoven gezegd: wij zijn de microchip-universiteit van heel Europa. Dat is ambitie uitspreken. En voor mijn gevoel zouden we dat in Zuid-Holland nog veel meer mogen doen.”
Via deze link kunt u de volledige podcast met Doekle Terpstra en Joost van der Veen beluisteren.