Goed OV voor reizigers van nu en later

De coronacrisis heeft grote impact op de economie van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Ook voor het openbaar vervoer zijn de effecten groot. De openbaar vervoerbedrijven moeten overeind blijven met veel minder reizigers en daardoor ook met veel minder inkomsten. De urgentie is voor een ieder duidelijk. Maar hoe gaan we verder als de coronacrisis voorbij is? Corona stopt maar het OV gaat verder.

OV tijdens en na corona

Het openbaar vervoer stond er uitstekend voor, vóórdat corona ons overviel. Steeds meer mensen in onze regio namen de bus, trams of metro. De vervoersbedrijven kregen ook veel waardering van de reizigers. Toch is nóg beter OV mogelijk en wenselijk. Want steeds meer mensen trekken naar de steden en we willen allemaal dat vervoer schoner en duurzamer wordt. Goede OV verbindingen tussen woning en werk dragen bij aan een sterkere economie. En het openbaar vervoer maakt het je makkelijk, familie en vrienden te bezoeken of er op uit te gaan. Allemaal heel belangrijke zaken. Dat verandert niet door corona. Ook al zien we het gebruik van vervoersmiddelen wel veranderen. Zo is er een dringend beroep gedaan door het kabinet om thuis te werken en te studeren en reizen we op andere momenten naar school, kantoor en naar huis. De vervoersbedrijven en de MRDH staan dus voor de opgave om in coronatijd het best denkbare OV te leveren en daarbij perspectief te houden op het versterken van het OV ná corona.

Beschikbaarheidsvergoeding

Wethouders, raadsleden,  de vervoersbedrijven en de MRDH hebben in 2020 alle zeilen bij moeten zetten om miljoenentekorten in het OV af te dekken.  Het Rijk stelde tot oktober 2021 een beschikbaarheidsvergoeding in het vooruitzicht voor het OV.  Deze vergoeding dekt 93% van de kosten van de vervoersbedrijven.  Voor de periode daarna biedt het Rijk nog geen zekerheid. Komend jaar komen we dus opnieuw voor een hele grote opgave te staan.

Transitieprogramma OV

Om het openbaar vervoer door de coronacrisis te helpen, stelde de bestuurscommissie Vervoerautoriteit van de MRDH  op 24 maart 2021 maatregelen vast voor de korte  termijn in een zg. Transitieprogramma. Voor de langere termijn zijn mogelijke maatregelen in beeld gebracht, maar besluiten daarover zijn nog niet genomen. De korte termijnmaatregelen worden in de tweede helft van het jaar ingevoerd. Het gaat om maatregelen om reizigers te spreiden over de dag, maatregelen die bijdragen aan klimaat én lagere kosten en maatregelen waarmee de interne bedrijfsvoering van de vervoerbedrijven nog efficiënter wordt.

Met spreiding van reizigers valt wat te winnen: als reizigers meer verdeeld over de dag reizen en dus de daluren beter benut gaan worden, dalen de kosten van het OV terwijl de dienstverlening voor de reiziger maximaal in stand kan blijven. Mensen en materieel kunnen dan efficiënter worden ingezet. Hiermee kunnen vervoerders inspelen op het nieuwe reizigersgedrag dat tijdens de pandemie is ontstaan. Daarnaast zijn afspraken gemaakt om op een andere manier om te gaan met sociale veiligheid oftewel menselijk toezicht. Over de precieze wijze waarop deze vermindering van toezicht zal worden ingevuld treedt MRDH met de vervoerders in overleg. Inzet van de 23 gemeenten daarbij is uiteraard dat OV veilig is en veilig voelt, maar wel tegen lagere kosten.

De maatregelen die november 2020 zijn vastgesteld door de wethouders van de 23 gemeenten (ingrijpen in interne bedrijfsvoering en waar mogelijk de dienstregeling aanpassen) worden voortgezet en aangevuld met nieuwe maatregelen. De nieuwe maatregelen variëren van tijdelijke frequentieverlagingen, concentreren op de verbindingen met veel reizigers en het schrappen van de minst gebruikte lijnen en trajecten. Het zijn maatregelen die impact hebben op de reiziger, zeker in gebieden waar geen alternatief voor handen is. Met gemeenten gaat de MRDH daarom in gesprek over de mogelijkheden om maatwerkvervoer te bieden. Daartoe stelt de MRDH middelen beschikbaar.

Voor alle maatregelen geldt dat ze met pijn in het hart worden genomen, dat ze een tijdelijk karakter hebben en dat regelmatig bezien wordt of ze kunnen worden teruggedraaid. En bovenal is er de boodschap aan het Rijk: kom met langjarige, extra structurele middelen over de brug want de coronacrisis mag niet afbreken wat zorgvuldig is opgebouwd. Het OV heeft de toekomst, geef het dan ook toekomst. Extra financiële middelen van het Rijk zijn een voorwaarde om inwoners, bedrijven en kennisinstellingen in de metropoolregio het vervoer te bieden dat ze nu en in de toekomst nodig hebben.